در بازديد از سايت مركز فرهنگي جمهوري اسلامي ايران در بلگراد

در صفحه آثار متعلق به ايران در موزه هاي يوگسلاوي (صربستان)، ظرف چيني (نيشابور) را ديدم.

نام:	ظرف چيني (نيشابور)
قدمت:	سده نهم
قطر:	5/22 سانتي متر
ارتفاع:	8 سانتي متر

در قسمت داخلي و كنار آن چهار فضاي نامساوي ديده مي شود. اين فضاها به شكل مارپيچ تزئين و با تكنيك گرافيكي تهيه شده اند. تكنيك ساخت اين اشكال بسيار قديمي است. و معمولاً در سرزمين پارسها در سده نوزدهم مورد استفاده قرار مي گرفته است. اين اشكال و فضاها بارنگهاي براق، سبز و قهوه اي كم رنگ پوشيده اند.

 استفاده از مجموعه عناصر، روشها، تزئينات و رنگهايي كه در اين چيني بكار رفته است در قرن نهم در نيشابور مرسوم بوده است. در نمونه هايي كه (د.ت رايس – هنر اسلامي – بلگراد 1968 – 1964 – عكس شماره 61) ذكر مي كند در سراميكهاي ساخته شده در قرن نهم در نيشابور از همين تركيب و گرافيك و رنگ استفاده مي شده است.

از سايت مركز فرهنگي جمهوري اسلامي ايران در بلگراد بازديد نماييد.

آشنايي با

Culture Center of Islamic Republic of Iran, Belgrade

 در سايت مشاهير

زندگينامه لطف الله نيشابوري يكي از شاعران قرن هشتم و آغاز قرن نهم هجري نيشابور آمده است، با هم مي خوانيم؛

Problem Solving

سخن چهارم: مشگل گشايي (Problem Solving)

در واقع مي توان گفت پراكندگي اطلاعات، ابهام و پيچيدگي در بازيابي اطلاعات مربوط  به حوزه واژه نيشابور لاتين‌نويسي‌شده از تفاوت و اختلاف در شيوه نگارش اين واژه ناشي مي شود. اما براي اين تفاوت‌ها و اختلاف‌ها نيز مي توان دو علت اساسي قائل شد؛

1-      اختلاف و تفاوت در تلفظ واژه‌ي نيشابور در زبان‌ها و گويش‌هاي مختلف

هر زبان و گويش نسبت به شرايط سيستم گفتاري خود در تلفظ و حتي نوشتار واژه وارد شده تغييراتي ايجاد مي‌نمايد، مثلاً واژه نيشابور در دايرت ‌المعارف‌هاي معتبر انگليسي زبان مثل بريتانيكا به شكل nishapur نيز آمده است. در گويش‌ برخي شهرهاي استان خراسان آن را به شكل ن‍‍ْيشابور يعني به سكون «ن» به كار مي‌برند. در گويش محلي نيشابوري‌ها آن را  به سكون «ن» و حذف « -ِ ي» يعني به شكل نْشابور يه كار مي‌برند

اما از آنجا كه خواستگاه مفهوم و واژه نيشابور سرزمين پارسي زبان‌ها ( ايران ) است، بايسته است ملاك تلفظ و گفتار اين واژه بر شيوه گفتار رايج، رسمي و غالب پارسي زبان‌ها قرار گيرد.

2-      استفاده از نمادهاي الفبايي غير متعارف در نوشتار واژه نيشابور به لاتين

برخي شيوه‌هاي مختلف واژه نيشابور كه در جدول (1) آمد و نيز ساير شيوه‌هاي نگارشي ديگر از قبيل  nashabur، neshabur  و ... مي‌تواند شاهد گويايي بر اين امر باشد.

اما ترديدي نيست كه با اعمال شيوه‌اي استاندارد، يكسان و يكدست در نوشتار لاتيني واژه نيشابور مي‌توان به راه‌حلي اساسي دست يافت.

آوانويسي واژه نيشابور، شيوه اي استاندارد و مكتوب براي تلفظ صحيح اين واژه در اختيار ما قرار مي‌دهد. آوانويسي (phonetic transcription )  را « نوشتن تلفظ واژه با استفاده از حروف فونتيك بين‌المللي» تعريف كرده‌اند. (فرهنگ جامع مرجع شناسي، ص330)

پس از آوانويسي واژه‌ي نيشابور، نتيجه را به زبان نوشتاري نزديك كرده و با بهره‌گيري از پيشداشته‌هاي موجود (در دايرت‌المعارف‌ها و مراجع ديگر) به شيوه‌اي استاندارد، متواتر و معتبر براي نوشتن واژه نيشابور به لاتين دست خواهيم يافت.

سخن پنجم: پيشنهاد شيوه‌اي استاندارد، متواتر و معتبر براي نوشتن واژه نيشابور به لاتين

·         شيوه‌ي استاندارد براي نگارش واژه نيشابور به لاتين

همانطور كه مي دانيم گفتار در جامعه ي انساني پديده اي مسبوق بر نوشتار است، يعني انسان قادر به سخن گفتن بود و سپس خط را به عنوان  يك نظام نمادي براي ثبت و نگهداري انديشه هايش اختراع كرد و به كار گرفت. پس ما نيز بر همين رويه ابتدا به جنبه ي آوايي يا گفتاري واژه ي نيشابور مي پردازيم و سپس نتيجه را با نزديكترين  معادل نوشتاري در پيشداشته هاي زبان نوشتاري تطبيق داده و آن را به عنوان شيوه ي استاندارد نگارش واژه ي نيشابور بر مي گزينيم. اما اكنون به شيوه اي براي نگارش آوايي واژه ي نيشابور نياز داريم؛

پاركر در «فرهنگ جامع واژه هاي علمي و فني» (ص2909)، استاندارد (Standard) را «معيار؛ متعارف، يك نمونه مرجع پذيرفته شده كه به عنوان واحد انداره گيري يك كميت فيزيكي به كار مي رود» تعريف كرده، و  محمد رضا محمدي فر در «فرهنگ جامع مرجع شناسي‌» (ص330)، آواشناسي (Phonetics) را «مطالعه ي آواهاي زبان از نظر توليدي، فيزيكي و شنيداري» و آوانويسي(phonetic transcription)  را «نوشتن تلفظ واژه با استفاده از حروف فونتيك بين‌المللي» تعريف كرده است(ص330). الفباي آوانگار بين المللي (International Phonetic Alphabet) كه معمولا بصورت مختصر بشكل IPA  مي آيد « مجموعه اي از نمادهاي آوايي است كه براي نگارش صداي گفتاري و يا تلفظي اغلب زبان هاي دنيا طراحي شده اند». (ص 248)

در آوانويسي واژه ي نيشابور، دستورالعمل آوانويسي نام‌هاي جغرافيايي ايران، كه توسط گروه كاري آوانويسي نام‌هاي جغرافيايي كميتة تخصّصي نام‌نگاري و يكسان‌سازي نام‌هاي جغرافيايي سازمان نقشه‌برداري كشور ارايه شده است، را معيار كار قرار مي دهيم.

در جدول زير، علامت ها و نشانه هاي لازم براي آوانويسي  واژه ي نيشابور مطابق استاندارد هاي مربوطه آمده است:

(جدول 4): آوانويسي نيشابور؛ علائم، نشانه ها و استاندارد هاي مربوطه

بنابراين؛

بهترين شيوه و شيوه ي استاندارد آوانگاري واژه ي نيشابور بصورت /neyšābur/ مي باشد.

با نگاهي به جدول 2، نزديكترين گونه ي رايج نوشتاري به نمونه ي آوانويسي شده، گونه Neyshabur

است.

·         شيوه‌ي متواتر براي نگارش واژه نيشابور به لاتين

در فرهنگ فارسي دكتر محمد معين در زير مدخل متواتر مي خوانيم: «پياپي آينده،پس يكديگر آينده. پياپي، پشت سر هم. خبر متواتر:خبري كه بسياري از روات آن را نقل كرده باشند تا موجب يقين شده باشد». (ص3842)

دكتر محمد خوانساري در «فرهنگ اصطلاحات منطقي» در زير مدخل متواترات نوشته است: «قضايايي كه به سبب گواهي اشخاص، يقين به صحت آنها حاصل شود و ذهن احتمال تباني آنها را براي جعل و نشر حكمي كاذب محال بداند». (ص233)

در نمونه گيري كه بر روي 3 جستجوگر انتخابي Google، Yahoo! و alltheweb انجام گرفت (جدول 2)، گونه ي نوشتاري neyshabur، 75/76% كل يافته هاي هر سه جستجوگر وب را به خود اختصاص داد. پس بنا بر «اصل تواتر» مي توان نتيجه گرفت؛

 در بيش از سه چهارم صفحات وب - كه توسط سه جستجوگر نمونه انتخابي، به عنوان صفحات حاوي كليدواژه ي نيشابور با نگارش لاتين، نمايه شده اند-  اين واژه در نوشتار به شكل neyshabur آمده است. و شكل نوشتاري صحيح، متواتر و پركاربرد اين واژه،

Neyshabur

است.

·         شيوه‌ي معتبر براي نگارش واژه نيشابور به لاتين

در «فرهنگ جامع واژه هاي علمي و فني» پاركر، درستي و صحت بعنوان مترادف هايي براي validity (اعتبار يا اعتبار علمي) بكار رفته است. (ص3194)

علاوه بر استفاده از شيوه هاي استاندارد و متعارف براي رسيدن به نتيجه صحيح (بعنون مثال در آواشناسي استفاده از IPA)، پيشداشته هاي اطلاعاتي موجود در حوزه ي نگارش واژه ي مورد نظر  نيز مي تواند بر ارزش كاربردي، اعتبار علمي و صحت گفتاري و نوشتاري آن تاثيرگزار باشد. به تعبيري بسيار ساده، كدام توليدكنندگان و ناشران اطلاعات از يك شيوه ي خاص حمايت كرده و آن را در آثار خود بكار برده اند؟

در جدول (5) به بررسي شيوه نگارش لاتين نيشابور از ديدگاه سايت هاي مرجع مطرح در اينترنت پرداخته ايم؛

(جدول 5): كاربرد غالب گونه ي نوشتاريneyshabur  در سايت هاي مرجع اينترنتي

همانطور كه در جدول (5) مشاهده مي كنيد، اكثريت قريب به اتفاق سايت هاي مرجع بر روي اينترنت، گونه ي نگارشي neyshabur را به عنوان گونه ي نوشتاري صحيح  بكار برده اند و حتي در مواردي كه نگارش كم كاربردتر آن يعني -nishapur كه در زبان انگليسي كاربرد دارد- را آورده اند بلافاصله به گونه ي نگارشي neyshabur ارجاع داده و يا اشاره كرده اند؛ 

"or Neyshabur in Persian"

اگر شما در سايت هاي مرجع (دايرت المعارف ها) هر يك از گونه هاي ديگر نگارش لاتيني نيشابور را جستجو كنيد، به احتمال بسيار زياد با پاسخ هاي زير روبرو خواهيد شد؛

در Encyclopedia.com:

We're sorry, but Encyclopedia.com found no results for neyshabour.

درTHE FREE DICTIONARY:

Nishapur

(redirected from Neishabur)

Nishapur, Iran: see Neyshabur

در Britanica:

nishabur

Sorry, we were unable to find results for your search.

در MSN Encarta:

Did you spell your search words correctly?

Try your search again with

Neyshābūr

بنابراين مي توان نتيجه گيري كرد؛

گونه ي نوشتاري صحيح و مورد تاييد سايت هاي مرجع در وب

 -كه برخي مانند بريتانيكا داراي شهرت و اعتبار جهاني بوده و در اكثر كتابخانه ها و مراكزپژوهشي و دانشگاهي جهان مي توان نسخه ي چاپي (بصورت كتاب) آنها را يافت-

گونه ي نوشتاري

Neyshabur

است.

نتيجه:

بنا بر استناداتي كه در بندهاي قبل ارايه شد، شيوه استاندارد، متواتر و معتبر براي نوشتن نيشابور يه لاتين، گونه ي نگارشي " neyshabur " است.

دستاوردها:

بكار بردن گونه ي نگارش استاندارد نيشابور به لاتين (Neyshabur)، دستاوردهاي زير را به همراه خواهد داشت:

o        براي صاحبان و دارندگان وب سايت ها

§     كسب اعتبار بيشتر (يك سايت كه اعتبارش در نزد كاربرانش اهميت دارد حتي در كوچكترين مسائل موشكافي مي كند و حساس است)

§     ثبت شدن در فهرست موتورهاي جستجو و ظاهر شدن در فهرست نتايج آنها، در جايگاهي درخور و شايسته(ن.ك به ج.2)

§         جذب بازديد كنندگان غير ايراني و غير فارسي زبان (اغلب در مورد سايت هاي 2 يا چند زبانه)

§         ثبت نام و دامنه صحيح (براي كساني كه مي خواهند سايت جديدي راه اندازي كنند.)

o        براي كاربران وب (جويندگان اطلاعات و وبگردان)

§         صرفه جويي در وقت و هزينه

§         بدست آوردن اطلاعات بيشتر و مرتبط تر

§         لذت بردن از اين احساس (آنچه مي خواهم، مي يابم)

o        براي نيشابور

§         خارج شدن از وضعيتي كه در جدول زير مشاهده مي نماييد.

§         كسب جايگاه ارزشي اطلاعاتي و اطلاع رساني واقعي و شايسته در اينترنت

فهرست منابع:

1. لارج، آندرو. «جستجوي اطلاعات در عصر اطلاعات». لوسي‌تد، ريچارد هارلي؛ ترجمه زاهد بيگدلي.تهران : نشر كتابدار، 1382.
2. حق‌شناس، علي محمد. « آواشناسي؛ فونتيك». تهران: آگاه، 1376.
3. «دستورالعمل آوانويسي نام‌هاي جغرافيايي ايران». سازمان نقشه‌برداري كشور،كميتة تخصّصي نام‌نگاري و يكسان‌سازي نام‌هاي جغرافيايي،گروه كاري آوانويسي‌نام‌هاي‌جغرافيايي.<http://www.khzi.com/geonames.ir/f-phonetic-if.htm> [online]،2005 .
4. پاركر، سيبل.«فرهنگ جامع واژه‌هاي علمي و فني» . مترجم: علي‌اكبر قاري‌نيت. تهران: نشرآزمون، 1378.
5. محمدي‌فر، محمدرضا.« فرهنگ جامع مرجع‌شناسي» . تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، 1376.
6. خوانساري، محمد. « فرهنگ اصطلاحات منطقي». تهران: پژوهشگاه علوم انساني مطالعات فرهنگي،1376.
7. كينن، استلا.« فرهنگ فشرده كتابداري و اطلاع‌رساني» . مترجم: فاطمه اسدي‌گرگاني. تهران: نشر كتابدار، 1378.
8. معين، محمد. «فرهنگ فارسي». تهران: اميركبير، 1377.

Information Retrieval's Scenario & Neyshabur

سخن اول: سناريوي بازيابي اطلاعات

اميد يك پژوهشگر در رشته تاريخ است، او براي گردآوري اطلاعات اوليه در موضوع پژوهش خود (بعنوان مثال؛ سير تاريخي نيشابور در نوشته ها و  سفرنامه هاي سياحان اروپايي)، به كتابها و منابع موجود به زبان فارسي مراجعه مي كند، اما مطلب جالب توجهي نمي يابد. راه دوم و در واقع پركاربرد ترين و سريع ترين راه دستيابي به اطلاعات چه فارسي و چه لاتين، براي او، اينترنت است.

اميد، كليدواژه هاي مربوط به موضوع پژوهشي خود را در قسمت جستجوي يكي از موتورهاي جستجو (مثلا Google) وارد مي كند. يكي از اين كليدواژه ها «نيشابور» است. اما در جستجوي لاتين، «نيشابور» هم بايد با الفباي لاتين نوشته شود، او در قسمت جستجوي جستجوگر انتخابي خود، Google، كليدواژه neishaboor را تايپ و بر روي دكمه Search كليك مي كند.

چند ثانيه اي نمي گذرد تا نتايج يافته هاي درخواست جستجوي اميد در صفحه نتايج جستجو (Search Result) گوگل نمايش داده مي شود. اميد به قسمت مانع آماري (Statistics Bar) در بالاي صفحه نتايج جستجو نگاهي مي اندازد و با خود زمزمه مي كند؛ « تعداد يافته ها 243 مورد، ...»، چيزي اميد را به فكر فرو مي برد. دستش را به دور چانه اش گره مي زند، در حالي كه مسير نگاهش به سمت مانيتور است از خود مي پرسد؛

آيا اين همه ي اطلاعات موجود بر روي وب درباره نيشابور است؟

چگونه به اطلاعات بيشتري مي توان دست يافت؟

آيا نيشابور را، به لاتين به شكل ديگري هم مي توان نوشت؟

و ....

دوست عزيز! شايد مساله ي اميد، مساله ي شما هم باشد. من در اين مقاله برآنم كه پاسخي براي اين مساله ارايه نمايم.

سخن دوم: نگارش (نوشتن) نيشابور به لاتين و تاثير آن بر بازيابي اطلاعات

بازيابي اطلاعات(Information Retrieval)  را «فرايند جستجو در مجموعه اي از منابع براي تشخيص مداركي كه به موضوع خاصي مي پردازند» تعريف كرده اند. (فرهنگ  فشرده كتابداري و اطلاع رساني، ص56)

دركتاب «جستجوي اطلاعات در عصر اطلاعات» آمده است؛ «هدف اصلي بازيابي اطلاعات، مقايسه يك نياز اطلاعاتي با يك فايل يا پايگاه اطلاعاتي مناسب به منظور بازيابي اقلامي است كه با آن نياز اطلاعاتي مطابقت دارند.»(ص89) در حوزه بازيابي اطلاعات « درك اين مطلب كه رايانه ها رشته كاراكترها را پردازش مي كنند اساسي است. رايانه ها از فهم متن عاجزند، بجز در مواردي كه برنامه ريزي شده باشند به اين طريق عمل كنند، آنها نمي توانند اشتباهات املايي و يا شباهت بين اشكال مختلف (نگارش) را تشخيص دهند.» (ص89) «با در نظر گرفتن پيچيدگي زبان و اين حقيقت كه رايانه ها فقط كاراكتر ها را تطبيق مي دهند، فرايند بازيابي بسيار پيچيده تر از صرفا ورود چند كليدواژه و سپس انتظار براي پاسخ رايانه، با هر آنچه نگهداري كرده است و مورد نياز جستجو كننده است مي باشد.»(ص90)

«تنوع  در شيوه هايي كه نام هاي خاص (از قبيل واژه ي نيشابور لاتيني شده) ممكن است بيان (نوشته) شوند، نيز مي تواند باعث بروز مشكلاتي در بازيابي گردد. با بخاطر آوردن اينكه بازيابي با مقايسه رشته هاي كاراكتري عمل مي كند، آسان است دريابيم در بازيابي  نام ها ممكن است مشكلاتي و جود داشته باشد.» (ص120)

با اين پيشينه، واژه ي نيشابور لاتيني شده، با تغييري در آوانويسي و تبديل به زبان نوشتاري، در يك بايگاني يا پايگاه اطلاعات ( كه موتورهاي جستجو در وب از اين جمله اند) مي تواند دست كم به 12 شيوه رايج نگارش، نمايه و ظاهر شود؛

بينالود‌ (Binalud)

بصورت لاتين Binalood  نيز آمده است.

سيماي عمومي شهرستان نيشابور

سرزمين نيشابور، فراتر از 8 هزار و 925 كيلومتر مربع پهناوري دارد. كه از شمال، به رشته كوه بينالود، شهرستان قوچان و چناران، از مغرب، به اسفراين و سبزوار،  از جنوب، به كاشمر و تربت حيدريه و از مشرق، به شهر مشهد محدود مي‌شود كه تنها 20 كيلومتر مربع آن را شهر نيشابور فراگرفته است.

توابع نيشابور عبارت مي‌شود از پنج بخش، 15 دهستان و 609 روستاي داراي سكنه؛ اين بخش‌ها عبارتند از: مركزي، تحت جلگه، زبرخان، سرولايت و ميان جلگه.

برابر نتايج آخرين سرشماري همگاني نفوس و مسكن، اين شهرستان داراي 808 هزار و 809 خانوار با جمعيتي بالغ بر 412 هزار و 904 نفر كه از اين عده بيش از 51 هزار خانوار روستايي با تركيب 120 هزار و 74 نفر مرد و123 هزار زن گزارش شده است.

ميانگين دماي 15 ساله نيشابور، 9/13 درجه با حداكثر 67 درصد و حداقل 25 درصد رطوبت مي‌باشد.

گفتني است؛ نيشابور داراي پيشينه تاريخي ديرينه‌اي است كه شرح و بسط آن در اين مقال نمي‌گنجد؛ ضمن اين كه آرامگاه دانشمندان بزرگي همچون عطار و خيام نيشابوري كه آوازه‌اي جهاني دارند، در اين سامان مي‌باشد.

چهره كشاورزي (زراعت و باغباني)

كل سطح زيركشت اراضي زراعي ، باغي و آيش اين سرزمين ، در حدود 135 هزار هكتار است كه از اين مقدار 102 هزار هكتار آن به كشت محصولات زراعي عمده‌اي مانند سيب‌زميني، پياز، گوجه فرنگي، انواع سبزي و گياهان علوفه‌اي نظير يونجه، شبدر، ذرت و محصولات ديگري همچون زيره، هندوانه، خاكشير و به طور كلي 42 محصول اختصاص يافته است. شهرستان نيشابور سالانه در حدود 445 هزار تن توليدات زراعي دارد.

محصولات باغي نيز از سطحي در حدود 12 هزار هكتار به صورت ديم و آبي با تنوع 32 نوع محصول به دست مي‌آيد؛ كه عمده‌ترين اين محصولات: انار، انجير، هلو، سيب، گلابي، گيلاس و ديگر ميوه‌ها مانند عناب، توت، گل و گياه زينتي، زعفران، بادام، گردو و فندق مي‌باشد كه در مجموع در حدود 52 هزار تن در سال مي‌رسد. در مقايسه با كل محصولات توليدي استان كه 80 نوع مي‌باشد، در بيست محصول شهرستان نيشابور رتبه‌هاي اول تا سوم توليد استان را دارا است.

دام و طيور

 835 هزار رأس گوسفند و بره، 140 هزار بز و بزغاله، 145 نفر شتر، 16 هزار و 563 رأس تك سميان در كنار 81 هزار و 900 رأس گاو و گوساله و همچنين 165 هزار و 300 قطعه مرغ و خروس؛ 19 هزار و 90 قطعه ساير ماكيان، مجموعه دام و طيور شهرستان نيشابور را تشكيل مي‌دهند. البته نه هزار و 343 كندوي مدرن، 95 كندوي بومي، با 129 نفر زنبوردار و يك ايستگاه پرورش ملكه زنبور عسل با توليد بيش از يك هزار و 800 فروند در سال را نيز بايد بر اين مجموعه افزود. شايان يادآوريست كه از تعداد گاو و گوساله ياد شده ، 24 هزار و 783 رأس اصيل (نژاده) ، 51 هزار و 510 رأس دورگ و پنج هزار و 627 رأس بومي مي‌باشد. در اين شهرستان، 12 واحد گاوداري صنعتي پرواري با ظرفيت فعال دو هزار و 450 رأس، 110 واحد گاوداري نيمه صنعتي پرواري با ظرفيت فعال دو هزار و 765 رأس،  89 واحد گاوداري صنعتي شيري اصيل با ظرفيت 12 هزار و 815 رأس و 70 واحد گاوداري نيمه صنعتي شيري دو رگ با ظرفيت فعال يك هزار و 130 سر مشغول فعاليت هستند كه سالانه در حدود 134 هزار تن شير توليد مي‌گردد. افزون بر اين ، 11 واحد پرورابندي گوسفند صنعتي با ظرفيت هشت هزار و 900 رأس در اين بخش قرار مي‌گيرند. همچنين، 85 واحد پرواربندي صنعتي گوسفند و بز با ظرفيت 35 هزارو 700 رأس فعاليت دارد. در بخش پرورش مرغ گوشتي، 89 واحد با ظرفيت يك ميليون و 330 هزار و 700 قطعه، داراي پروانه بهره‌برداري و 261 واحد با ظرفيت يك ميليون و 270 هزار قطعه، داراي كارت شناسايي مي‌باشند. 11 واحد پرورش مرغ تخمگذار با ظرفيت 222 هزار قطعه، داراي پروانه بهره‌برداري و شش واحد با ظرفيت 79 هزار قطعه داراي كارت شناسايي هستند؛ ضمن اين كه 14 شركت تعاوني در زمينه دامپروري ، مرغداري صنعتي و زنبورداري در حوزه شهرستان نيشابور، اين واحدها را تحت پوشش خدمات خود دارند. علاوه بر اين تعداد 25 مركز پرورش ماهي گرمابي با ميزان توليد سالانه 42 تن گوشت ماهي و هشت مركز سردابي با ميزان توليد سالانه 37 تن مشغول فعاليت هستند. به طور كلي صنعت شيلات در شهرستان نيشابور با توجه به منابع آبي فراواني كه استعداد پرورش و توليد تا يك هزار تن ماهي در سال را دارد و هم اكنون به عنوان تنها مركز تكثير بچه ماهي فعاليت خود را با توليد پنج ميليون قطعه بچه ماهي ادامه مي‌دهد.

كارخانه‌ها ، صنايع تبديلي و اولويت هاي سرمايه‌گذاري

اين شهرستان، داراي 50 واحد صنعتي وابسته به وزارت جهادكشاورزي مي‌باشد كه 20 واحد آن در زمينه توليد و بسته‌بندي موادغذايي هفت واحد نساجي و سلولزي، هشت واحد فراورده‌هاي شيميايي، 11 واحد كاني و چهار واحد صنايع فلزي مي‌باشد. همچنين دو واحد كشتارگاه طيور صنعتي مشغول فعاليت‌‌اند، با وجود كارخانه‌ها و واحدهاي صنايع تبديلي ياد شده، باز هم ظرفيت سرمايه‌گذاري بيشتر در اين شهرستان احساس مي‌شود.

شايان ذكر است؛ تعداد پروانه‌هاي تأسيس كه تا پايان سال 1380 صادر شده 116 مورد مي‌باشد.

اولويت‌هاي سرمايه‌گذاري

اولويت‌هاي سرمايه‌گذاري در اين منطقه در زمينه توليد مصنوعات چرمي ، توليد اوّليه دارو از گياهان دارويي، بسته‌بندي سبزي، سورت و بسته‌بندي ميوه، كشت و صنعت، دامپروري صنعتي و صنايع وابسته، تصفيه نمك و ادوات كشاورزي فراهم مي‌باشد. شايان ذكر است، تعداد پروانه‌هاي تأسيس كه تا پايان سال 1380 صادر شده، به حدود 116 مورد مي‌باشد.

آب و هوا

از آنجا كه شهرستان نيشابور در ناحيه پرفشار و در جهت بادهاي شمالي - جنوبي واقع شده است؛ در فصل بهار و پاييز در مناطق جنوبي شهرستان مانند طلاعت‌كوه و عشق آباد كه در كناره شوره‌زار قرار گرفته‌اند، بادهاي شديد مي‌وزد كه گاه شن (ماسه) و خاك به همراه دارد . وزش باد از سوي شمال غربي قوچان همراه با باران است كه در پاييز، سبب افت دما و سردي هوا در نيشابور مي‌شود و از سوي جنوب غربي باد بلوكه در زمستان باعث بارندگي و ريزش برف و در تابستان، موجبات خشكي هوا را فراهم مي‌سازد. بر اساس گزارش اداره كل هواشناسي استان خراسان ، ميزان بارندگي شهرستان در يك سال به طور ميانگين ، 285 ميلي‌متر و متوسط درجه دما 9/13 درجه سانتي‌گراد است. حداكثر بارش در يك روز، 7/21 ميلي‌متر و تعداد روزهاي يخبندان اين شهرستان به حدود 100 روز مي‌رسد.

ناگفته نماند؛ اين شهرستان با ارتفاع يك هزار و 520 متر از سطح دريا ، حداكثر و حداقل رطوبت نسبي به ترتيب 67 درصد و 25 درصدي را داراست.

منابع آبي

دشت نيشابور جزو حوضه آبريز كالشور نيشابور است كه در دامنه جنوبي بلنديهاي بينالود و در شمال شرق كوير مركزي واقع شده است. طبق آمار سال 1378 تعداد رودخانه‌هايي كه دبي پايدار داشته عبارتند از: ديزباد، گرمنه، درود، خرو، پوران، فاروب، رومان، طاغون، بار، ماروسك، بقيع، قاسم آباد و گل چشمه كه در حدود 5/194 ميليون متر مكعب ميزان آبدهي دارند.

طبق آمار سال 1380 تعداد چاه‌هاي عميق و نيمه عميق يك هزار و 624 حلقه مي‌باشد كه در حدود 475 هزار و 200 متر مكعب ميزان سالانه هر حلقه چاه مي‌باشد و بر اساس آمار سال 1375 تعداد قنات شهرستان 667 رشته مي‌باشد كه حدود 315 هزار و 360 متر مكعب آبدهي سالانه آن است. در ضمن تعداد چشمه‌سار 101 رشته مي‌باشد كه حدود 31 هزار و 450 متر مكعب در سال ميزان آبدهي چشمه‌ها است. به طور كلي ميزان توليد آب شهرستان نيشابور بيش از يك ميليون و 179 هزار ميليون متر مكعب در سال مي‌باشد.

منابع طبيعي

از سطح 892 هزار و 500 هكتار مساحت كل شهرستان نيشابور 620 هزار هكتار به عنوان اراضي منابع ملي شهرستان (جنگل‌ها و مراتع) محسوب مي‌گردد كه ظرفيت توليدي مراتع شهرستان به طور ميانگين 60 هزار تن علوفه قابل بهره‌برداري مي‌باشد و از طرفي دام موجود شهرستان يك ميليون و 200 هزار رأس است كه علوفه موجود جوابگوي دام‌ها را نمي‌نمايد. لذا با اجراي طرح‌ها و پروژه‌هايي نظير طرح اصلاح و احيا مراتع با مشاركت مردم مي‌توان ظرفيت توليدي مراتع را افزايش داد كه نياز به سرمايه‌گذاري اعم از دولتي و مردمي مي‌باشد.

مساحت منابع‌طبيعي شهرستان به اين قرار است:

مساحت جنگل‌هاي طبيعي 20 هزار هكتار

مساحت جنگل‌هاي مصنوعي دست كاشت 18 هزار هكتار

مراتع خوب 35 هزار هكتار

مراتع متوسط 150 هزار هكتار

مراتع فقير 360 هكتار

اراضي بياباني و شن‌زار 55 هكتار

• آمار و اطلاعات مقايسه اي جايگاه شاخص هاي آماري شهرستان نيشابور در استان خراسان
• اطلاعات شهرستان
• آمار توليدات دامي شهرستان نيشابور
• آمار سطح زير کشت, توليد و عملکرد محصولات دائمی شهرستان نيشابور 
• آمارسطح زير کشت, توليد و عملکرد محصولات سالانه شهرستان نيشابور
• فهرست محصولات دايمي (باغي)داراي رتبه هاي اول تا سوم استاني در شهرستان نيشابور
• فهرست محصولات سالانه داراي رتبه هاي اول تا سوم استاني در شهرستان نيشابور

سخن اول: نقش و كاركرد مسجد

آموزش اسلامي با دعوت پيامبر نخستين معلم و مربي مسلمانان و از مسجد كه در واقع پايگاه تعليمات اسلامي بود، آغاز گرديد.

مسجد كه در عصر نبوت و دوره خلفاي راشدين بنايي بسيار ساده و ابتدايي داشت مجمع نو مسلماناني بود كه براي حل و فصل مسايل جديد درآن آمد و شد داشتند.

اقامه نماز، استماع سخنان پيامبر(ص) در باب آياتي كه وحي مي‌شد، تبليغ دين و ابلاغ احكام شرعي، اعلان جنگ و جهاد و عقد صلح، تقسيم غنايم جنگي ، ارسال نامه‌ها، تشييع جنازه و مسايلي از اين قبيل كه بيشتر آنها در زندگي نو مسلمانان تازگي داشت از جمله فعاليت‌هاي آغاز حيات مسجد بود.

مسجدالنبي همزمان با هجرت رسول خدا به مدينه بنياد گرديد و درواقع كهن- ترين دانشگاه اسلامي و پايگاه اساسي‌ترين تعليمات در تاريخ آموزش اسلامي بوده است.

آموزش اسلامي نخستين مرحله پيدايي فعاليت خود را از مسجد به عنوان يك پايگاه تعليماتي آغاز كرد و از اين مكان به اداي وظيفه و انجام رسالت خويش پرداخت و چندان نپائيد كه مسجد به منزله پايگاه اساسي تعليم در جامعه اسلامي درآمد و نخستين هسته دانشگاه‌اسلامي بر اين اساس شكل گرفت.

براي مسجد كاركردها و نقش هاي زيادي قائل شده اند، از آن جمله اند؛

• مسجد خانه خداست؛ وقتي شما به عنوان دارالقضاء، دارالافتاه و دارالاماره در مسجد كه خانه خداست، فعاليت مي كنيد، قداست معنوي خاص مسجد بر ذهن و روح شما تاثير مي گذارد و فضاي خانه خدا را تداعي مي كند. اصطلاح خانه خدا يك اصطلاح كاملا تاويلي است، يعني محل تجلي و حضور خدا. وقتي شما وارد چنين فضايي مي شويد و در آن به فعاليت مي پردازيد مطمئنا بر شما تاثير مي گذارد و جنبه معنوي خاصي براي آن در نظر مي گيريد.
• مسجد پناهگاه مردم؛ يكي ديگر از نقش هاي كليدي مسجد، پناهگاه بودن مردم بخصوص افراد ضعيف و مستضعف است. در گذشته اگر حتي فرد گنهكار و مجرمي به مسجد پناه مي آورد، كسي نمي توانست متعرض او شود، چرا كه معني كار او اين بود كه به خانه خدا پناه آورده است و خانه خدا محل امني براي مردم است.
• مركز آموزش و پرورش مردم؛ در زمان حضرت رسول اكرم (ص) مسجد تنها يك مركز عبادي نبود، بلكه تمام معارف و احكام اسلامي اعم از آموزشي و پرورشي، در آنجا گفته مي شد و همه گونه تبليغات ديني و علمي و حتي امور مربوط به خواندن و نوشتن در آنجا انجام مي گرفت و تا آغاز قرن چهارم هجري قمري غالبا مساجد در غير اوقات نماز، حكم مدارس را داشت و بعدا مراكز آموزشي صورت خاصي به خود گرفت و بسياري از بزرگان علم و دانش، فارغ التحصيلان حلقه تدريس هايي هستند كه در مساجد برگزار مي شد.
• مسجد اصلي ترين مكان در تمدن اسلامي؛ به گفته دكتر حسن بلخاري، مسجد اصلي ترين مكان در تمدن اسلامي است، چه در دوران صدر اسلام كه يك مكان چند منظوره به حساب مي آمد و چه در اين دوره كه باز به عنوان اصلي ترين مكان در شهري كه هويت اسلامي دارد، محسوب مي شود.

سخن دوم:  مسجد تبلور معماري ايراني

زماني مي‌گفتند، تبلور بهترين آثار معماري ايران را در مساجد مي‌توان يافت، مساجدي با شبستان‌هاي زيبا، حوضي بزرگ براي وضو گرفتن و به آسمان نگاه كردن. آسماني كه از حوض آبي مسجد ديده مي‌شد. و چشمك ماه و خورشيد در وراي آن و آن وسوسه كودكانه براي به حركت در آوردن آب حوض، با تلنگر انگشتان، باشد كه ماه زيباي آسمان، در ميانش شكسته شود.

سردري زيبا، كاشي‌هايي با طراحي گل مرغ، گل‌هاي شاه‌عباسي و اسليمي‌هاي توپر و توخالي، با يك رنگ لاجوردي زيبا كه مختص ايران زمين است و بس.

آجرهاي منظم كه در آن روح معمار دميده شده‌ است. به ياد آن زمان كه معمار عارف با كارگران مشتاقش به هنگام آغاز كار روزانه، نخست، وضو گرفته پس از آن با هر "سبحان‌الله" و ذكر خدا، آجري روي آجر گذاشتند تا مسجدي بنا شود، پناهگاه پناهجويان پردرد.

مي‌گويند گاهي آن عارف معمار، مصيبت امام حسين را زمزمه مي‌كرد و با چيدن هر آجر، قطره اشكي بر گونه‌هاي روحاني‌اش نمايان مي‌شد كه تا ابد، هر رهگذري را براي لحظه‌اي هم كه شده بسوي مسجدش بخواند.

بي‌جهت نيست كه مي‌گويند تبلور معماري ايراني را در مساجد مي‌توان يافت و آن عشق. آن عشقي كه درهيچ كاخي از كاخ‌هاي به ‌جا مانده از پادشاهان پيشين نمي‌توان يافت.

در سايت «تاپ ايران تراول»، بخشي مختصر، به «آداب و رسوم نيشابور» اختصاص يافته است.

ضمن سپاس و قدرداني از دست اندركاران اين سايت، بخاطر پرداختن به گوشه اي از فرهنگ شفاهي شهر ها و نواحي مختلف ايران زمين، از نيشابوريان و علاقمندان فرهنگ مردم ديار شعر و شعور، دعوت مي شود پيشنهادات و نظرات تكميلي يا اصلاحي خود را در اين حوزه و ساير حوزه هاي مرتبط، به آدرس پست الكترونيك ابرشهر ارسال نمايند.

اما ...

          برخي آداب و رسوم سنتی (قدیمی) نيشابور؛

سيزده بدر

در اين روز هر كس به اتفاق خانواده ي خود با فاميل به دامنه ي كوه ها و دشتهاي سرسبز و نقاط زيبا و ييلاقي ميرود. جوانان در اين روز با هم كشتي مي گيرند و زنان دور هم جمع مي شوند و شادي مي كنند.

مراسم ازداواج

بين مراسم شهر و روستا تفاوت بسيار است كه در اين مجال به اختصار به آداب و رسوم نقاط روستايي اشاره مي گردد