| تبليغات | X |
اَشْهَریِ نِيْشابوري
جمالالدين شاهفور بن محمد (د 600ق/ 1204م)
شاعر دربار خوارزمشاهيان و اتابكان آذربايجان
زندگی:
به گفته ی دولتشاه سمرقندي نسب اشهری به حكيم عمر خيام مىرسد. او چندي نزد ظهيرالدين فاريابى به كسب دانش پرداخت. برخى وي را همنشين و يا دست پرورده ی نورالدين منشى، وزير جلالالدين خوارزمشاه بهشمار آوردهاند، اما بهنظر مىرسد كه اين سخن پايه و اساسى نداشته باشد، زيرا استناد آن بر يك رباعى است كه از اشهري دانستهاند، ولى در واقع متعلق به كمالالدين اسماعيل بوده است. اشهري در آغاز به دستگاه خوارزمشاهيان راه يافت و منشى و مستوفى علاءالدين محمد بن تكش (حك 596 -617ق/1200-1220م) شد، ولى به گمان صفا، ديري نپاييد كه خراسان را به سبب كسادي بازار شعر و ادب رها ساخت و مانند ظهيرالدين فاريابى و اثيرالدين اخسيكتى، روي به آذربايجان نهاد و به خدمت قزل ارسلان (حك 582 -587ق/1185- 1191م) پيوست. با توجه به تاريخ درگذشت قزل ارسلان (587ق) و اين نكته كه شاعر ابتدا در دربار خوارزمشاهيان بوده، و سپس به آذربايجان رفته است، ظاهراً قول تذكرهنويسان دربارة خدمت وي نزد علاءالدين محمد بن تكش را نمىتوان تأييد كرد؛ زيرا هنگامى كه او به حكومت رسيد (596 ق)، سالها از مرگ قزل ارسلان گذشته بود. از اين روي و با توجه به اينكه تكش نيز چون محمد، لقب علاءالدين داشته، به نظر مىرسد كه اشهري نه در خدمت علاءالدين محمد، كه در دربار پدر وي علاءالدين تكش (568 -596ق/1173-1200م) به سر برده است.
پایان:
اشهري سالهاي پايانى زندگى را در آذربايجان گذراند و با شاعرانى چون مجير بيلقانى، اثيرالدين اخسيكتى و ظهيرالدين فاريابى، همنشين بود و سرانجام در 600ق در تبريز درگذشت. او را در مقبرةالشعراي (گورستان سرخاب) تبريز، در كنار خاقانى و ظهيرالدين فاريابى به خاك سپردند.
آثار:
اشهري در علم حساب، سياق، تاريخ و انشا، مهارت داشته است و به گفته ی تذكرهنويسان، چند رساله در القاب و انشا، و نيز رسالهاي در علم استيفا نوشته بوده كه با عنوان رساله ی شاهفوري مشهور است. از هيچيك از آنها تاكنون خبري نرسيده است. از سرودههاي وي نيز، جز ابياتى اندك و چند رباعى، غزل و قصيده، چيزي برجاي نمانده است.
مآخذ:
میر انصاری، علی. «اشهری نیشابوری»، سایت مرکز دایرت المعارف بزرگ اسلامی
عبدالملک بن عبدالله بن یوسف بن عبدالله بن محمد بن حیویه جوینی، ملقب به ضیا ءالدین و مکنی به ابوالمعالی و معروف به امام الحرمین، فقیه شافعی، در زمان خود بزرگترین دانشمند اشعری مذهب خراسان شمرده می شد. وی در اصول و فروع و کلام و تمامی فنون علمیه تبحر داشت و بسیاری از دانشمندان و فضلای قرن پنجم هجری از شاگردان او بودند، از جمله امام محمد غزالی و کیای هراسی و ابوالمظفر خوافی و ابوالمظفر ابیوردی و ابوالقاسم حاکمی و ابوالقاسم انصاری.
امام الحرمین در سال 406 در نیشابور متولد شد. زیر تربیت پدرش رکن السلام ابومحمد جوینی، که از دانشمندان بزرگ عصر خود به شمار می رفت، بار آمد. در جوانی نزد حافظ ابو نعیم اصفهانی به تحصیل علم حدیث و نزد ابوالقاسم اسفراینی به تحصیل علم اصول پرداخت. وی چهار سال در مکه و مدینه به تدریس مشغول شد و تمامی مسائل فقیهه را موافق هر کدام از مذاهب اربعه که سؤال می کردند فتوی می داد و پاسخ می نوشت و از همین رو نیز به «امام الحرمین» شهرت یافت.
در اوایل سلطنت آلب ارسلان سلجوقی و وزارت خواجه نظام الملک به نیشابور بازگشت. خواجه نظام الملک مدرسه نظامیه نیشابور را برای او بنا نهاد و امور اوقاف را به او تفویض کرد و ریاست مدرسه را نیز به او واگذاشت. بزرگان و علما سالیان دراز در درس او وارد می شدند. امام الحرمین سی سال تمامی امور منبر و تدریس و خطابه و مناظره مذهبی و مذاکرات دینی را عهده دار و پاسخگوی پرسشهای مشکل علمای گوناگون بود.
امام الحرمین سرانجام در چهارم شهریور سال 464، در روستای بشتنقان (در نزدیکی نیشابور)، درگذشت و در نیشابور به خاک سپرده شد. به نوشته ابن خلکان، پس از چند سال جنازه اش به کربلا منتقل و نزد پدرش مدفون شد.
نوشته اند که در پی مرگ وی غوغایی برپا شد: بازارها را بستند و، شاگردانش قلم و دوات شکستند و یک سال در عزای او نشستند؛ تا یک ماه کسی عمامه بر سر نگذاشت و شاعران برای او مرثیه ها ساختند.
از تألیفات اوست: غیاث الامم، الارشاد فی اصول الدین، الاسالیب فی الخلاف الغیابی، البرهان (در اصول فقه)، تخلیص التقریب، مدارک العقول، نهایة المطلب فی درایة المذهب.
منبع:
سلام بینالود
از کل مساحت جغرافیایی شهرستان نیشابور که معادل 3/8925 یا 892530 هکتار است، 5500 کیلومتر مربع ان را دشت و 3425 کیلومتر مربع بقیه را ارتفاعات تشکیل می دهد.
موقعیت جغرافیایی کوه های بینالود (تصویر را با اندازه بزرگتر ببینید)
سهم عظیمی از ناهمواری ها را رشته کوه های بینالود به خود اختصاص داده است. این رشته کوه ها با طول 125 کیلومتر در حدفاصل شهرستان های مشهد و نیشابور در جهت شمال غرب-جنوب شرق، در بخش شمالی شهرستان نیشابور قرار دارد که دهستان های سرولایت، مازول، اردوغش و زبرخان در دامنه های جنوبی و پیوه ژن، اردمه، شاندیز، گلمکان و چناران در دامنه های شمالی آن واقع است. این رشته کوه دارای قله های متعددی است که عبارتند از بینالود، چشم سبز بال کمالی، یال بلوچ، گرده سنگ، کمر زرد، میانه دوزی، ذاوهون، کوه پیلان.
بلندی های شیرباد با ارتفاع 3200 متر و زرگران با ارتفاع 3100 متر در جنوب قله بینالود قرار دارند. کلیه آبریزهای شمالی این کوهستان به «کشف رود» و آبریزهای جنوبی ان به «کال شور» می ریزد. روستاهای مهمی چون زشک، طرقبه و گلمکان در دامنه های شمالی، و روستاهای بزرگی مانند بوژان، درّود و خرو در دامنه های جنوبی این کوهستان قرار دارند.
بینالود، دورنمای برجسته ای را در خراسان به وجود آورده و در هنگام بهار و تابستان عالی ترین مراتع را در اختیار می گذارد؛ به همین دلیل است که در فصل ییلاقی به گروه بسیاری از کوچ نشینان، نیمه کوچ نشینان، و نیز گله هایی که به روستائیان تعلق دارد، به خصوص در ارتفاعات بین 1800 تا 2700 متر بر می خوریم.
کوه های بینالود در برف
بینالود (Binalud)
این قلّه، با ارتفاع 3315 متر در محدوده ی شهرستان نیشابور، بخش تحت جلگه، دهستان فیروزه و در 26 کیلومتری شمال شهر نیشابور واقع شده است. جهت کوه شمال غربی- جنوب شرقی بوده و مختصات جغرافیایی قله ی آن به طول 58 درجه و عرض 36 دقیقه است.
کوه گرماب Garmab))
در دهستان های بار، معدن و مشکان، 62 کیلومتری شمال غربی نیشابور، با ارتفاع حدود 2050 متر قرار گرفته، دارای معدن فیروزه است و در شمال روستای معدن قرار دارد.
کوه معدن Ma'dan))
در دهستان بار و معدن، 57 کیلومتری شمال غرب شهر نیشابور، ارتفاع 2050 متر، دارای معدن فیروزه است و در شمال معدن قرار دارد.
کوه بوژان Buzan))
این کوه به ارتفاع 2856 متر، در بخش مرکزی دهستان فضل و در 15 کیلومتری شمال شرقی مرکز شهرستان قرار دارد. جهت کوه جنوب شرقی- شمال غربی است و با مختصات قله ی آن، به طول 58 درجه و 59 دقیقه و عرض 36 درجه و 17 دقیقه، در رشته کوه بینالود قرار دارد.
بوژان، یکی از روستاهای نیشابور در دامنه های بینالود
کوه بالا سفید Bala-sefid))
این کوه، در بخش مرکزی دهستان فضل و در 15 کیلومتری شمال شرقی مرکز شهرستان نیشابور قرار دارد. جهت کوه جنوب شرقی – شمال غربی، و از ارتفاعات بینالود است و در 58 درجه و 59 دقیقه و 36 درجه و 17 دقیقه ی عرض شمالی قرار دارد.
کوه هفت برادر Haft baradar))
این کوه در دهستان های سرولایت بار و معدن، 57 کیلومتری شمال غربی شهر نیشابور، با ارتفاع 1973 متر قرار دارد. روستاهای متعددی در دامنه های کوه هفت برادر واقع است که عبارتند از حاجی آباد، لارستان، چهار گوشلی، فاضل آباد، کلاته شاهین، کلاته حاجی، شتر سنگ، تخت مشک، گاوکش و قره گل، رودخانه ی کال شور از دامنه شمالی و همچنین را آسفالت سبزوار به چکنه ی سفلی از دامنه ی شمالی این کوه عبور می کند.
کوه بهم
این کوه با ارتفاع 2300 متر در بخش سرولایت نیشابور، دهستان سرولایت و در 35 کیلومتری جنوب مرکز شهرستان قوچان واقع شده است. جهت کوه شمال شرقی – جنوب غربی بوده و مختصات جغرافیایی قله ی آن به طول 58 درجه و 27 دقیقه و عرض 36 درجه و 50 دقیقه است.
در بخش های جنوب غربی شهرستان نیز پیش کوه های سرخ، حدفاصل شهرستان های کاشمر و تربت حیدریه با نیشابور، سیمای هموار شهرستان نیشابور را به دشتی ناهموار را تبدیل نموده و آن را محدود ساخته اند. از قله های معروف بخش جنوبی می توان به کوه های کمر سفید، چین کلاغ، چشمه نی و چشمه شیرین اشاره نمود.
بنابر آنچه گفته شد: دشت هموار نیشابور که بخش عظیمی از شهرستان را در برگرفته و از شمال با رشته کوه های بینالود، از جنوب با پیش کوه های سرخ، و از غرب با تپه ماهورهای طاغانکوه محدود می گردد.
ارتفاعات بینالود
منبع:
مدیح، عباسعلی. «نیشابور و استرتژی توسعه: جغرافیای طبیعی، انسانی، اقتصادی و گردشگری»، مشهد: انتشارات شهر فیروزه و نوای غزل، 1385، ج1، ص 16-18.
