تنور، نان داغ و خاطره

يادم هست زماني را كه حتي شهري هاي نيشابور هم خودشان نان خودشان را مي پختند، هنوز هم واژه هايي مثل «خن تنور»، «سرندو»، «اتشگاو»، «زوله»، «نورمه» و ... براي ذهن من آشنايند. دلم براي خوردن يك تكه نان خانگي داغ دست و زبان و دهان سوز، تنگ شده است.

تنور نيشابوري

در سايت ميراث فرهنگي خراسان در بخش مردم شناسي نيشابور آمده است:

تنور بجز در قزل آغل كه در زمين حفر و تعبيه مي شود در بقيه نقاط روي زمين ساخته مي شود بطوريكه ارتفاعي تا كمر نانوا از زمين دارد. به محل تعبيه تنور كه اغلب سقفي هم بالايش مي سازند «تنور خانه» مي گويند.

تنور، از اجزای اصلي در عمارت هاي اعياني صدر اسلام

اما تنور و تنورخانه در نيشابور خيلي قديمي است. در خبری در روز پنجشنبه 14 آبان 1383 در سايت خبرگزاري ميراث فرهنگي آمده است:

تنورهاي نان پزي و شومينه ها در عمارت مجلل شادياخ، نحوه زندگي مردم اعيان سده هاي نخستين اسلام را روشن تر كرد. در آخرين كاوش هاي محوطه شادياخ، نحوه معماري اين بناها نيز روشن شد.

به گزارش «ميراث خبر»، طي پنجمين فصل كاوش در منطقه شادياخ، بخش هاي مسكوني عمارت باشكوه واقع در جنوب شهر شادياخ از زير خاك بيرون آمد. طي روزهاي اخير نيز جزييات بيشتري از اين بخش ها مشخص شد.

«رجبعلي لباف خانيكي»، معاون پژوهشي سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري استان خراسان رضوي، درمورد آخرين نتايج اين كاوش ها به «ميراث خبر» گفت: «در اين بخش از عمارت مجلل شادياخ، به نظر مي رسد با فضاهاي نشيمن از يك زندگي خصوصي مواجه هستيم. در اين بخش چند اتاق كشف شده و در هر كدام يك تنور براي پخت نان وجود دارد. با توجه به اين كه در گذشته، تنورهاي پخت نان در داخل خانه ها بوده است، مي توان حدس زد كه در هر يك از اين بخش ها، زندگي نيمه مستقلي در جريان بوده است.»

شادياخ در جنوب شرقي شهر فعلي نيشابور، بخشي از شهر كهن نيشابور به شمار مي رود.