- روستای لک‌لک‌آشیان:

روستای لک‌لک‌آشیان [Laklak Āšiyān = Laklak Ashiyān]، با ارتفاع 1203 متر از سطح دریا، در موقعیت 36 درجه و 09 دقیقه‌ی عرض و 58 درجه و 50 دقیقه‌ی طول جغرافیایی واقع گردیده است. این روستا از توابع دهستان دربقاضی بخش مرکزی شهرستان نیشابور بوده و در 5 کیلومتری جنوب شرقی شهر نیشابور قرار دارد. بر اساس گزارش جلد نهم فرهنگ جغرافیایی ایران، این روستا در جلگه واقع شده و دارای آب و هوای معتدل، مذهب مردم روستا شیعه، زبان‌شان فارسی، پیشه‌ی غالب مردم، کشاورزی و همچنین داد و ستد در شهر نیشابور می‌باشد. مقبره‌ی آلب ارسلان در جنوب این روستا واقع است. به نظر می‌رسد که این مقبره‌ی آلب ارسلان یاد شده در فرهنگ جغرافیایی ایران، همان تپه‌ی آلب ارسلان (طرب‌آباد) باشد که یکی از محوطه‌های تاریخی حوزه‌ی باستانشناسی نیشابور و بخشی از شهر کهن نیشابور است.

- قلعه‌ لک‌لک‌آشیان:

قلعه‌ی لک‌لک‌آشیان، در روستای لک‌لک‌آشیان بخش مرکزی شهرستان نیشابور و در 5 کیلومتری جنوب شرقی شهر نیشابور و در حدود 500 متری جنوب شرقی تپه‌ی تاریخی طرب‌آباد [Tarabābād] واقع شده است. قرائن و شواهد موجود، قدمت قلعه را به دوره‌ی قاجاریه می‌رساند. هر چند این اثر بر روی اراضی نیشابور کهن ایجاد شده که در دوران اسلامی، عمران و شکوفایی خاصی داشته است. قلعه‌ی لک‌لک آشیان به کلاغ‌آشیان نیز معروف بوده است. اما به گفته‌ی اهالی منطقه، در گذشته در این محل، درخت سروی وجود داشته و لک‌لکی بر روی آن، لانه ساخته و سکنی گزیده بود. تا اینکه در یک شب سرد زمستانی، بر اثر برودت و سردی و برف شدید، این مکان را برای همیشه ترک نموده است و از آن زمان، این محل در افواه مردم به نام لک‌لک‌آشیان معروف شده است. قلعه‌ی لک‌لک‌آشیان نیز همانند قلاع قدیمی، از مجموعه‌های متشکل از حصار و بارو، برج‌های دیدبانی و ورودی و محوطه‌ی داخلی قلعه است. این بنا با فرم هندسی مربع‌شکل و به ابعاد 65 در 65 متر و مساحت بیش از 4200 متر مربع، هنوز پابرجاست و خودنمایی می‌کند.

ورودی قلعه از جبهه‌ی شرقی بنا و تنها دسترسی به قلعه، همین وروردی است. فضاهای معماری فشرده و متراکم و نیز به صورت تک و منفرد نیز در درون قلعه دیده می‌شود. تراکم بافت‌ها در کناره‌های حصار، بیش‌تر از قسمت‌های میانی قلعه است. برخی بناها، دواشکوبه و برخی تک‌اشکوبه ساخته‌شده‌اند. معمولاً اشکوب طبقه‌ی دوم در دوره‌های بعدی ساخته شده و در مجموع، فضا در طبقات بالا، بسته به نوع عملکرد با تعمیرات و تغییراتی همراه بوده؛ به عنوان نمونه، در بعضی موارد دارای ورودی و دریچه‌هایی با سردر صاف و مسطح و در بخش دیگر، دارای قوس خاکی (مازه‌ای) بوده در حالی که در طبقه‌ی پایین، از فضای معماری سنتی‌تری برخوردار است. پوشش سقف در اشکوب پایین، گنبدی‌شکل است که به شیوه‌ی فیلپوش اجرا گردیده، در صورتی که در طبقه‌ی بالایی، پوشش، صاف و تیرپوش است؛ در زمان ساخت این بنا استفاده از مصالحی چون آجر و بعضی با اندود گچ، شیوه‌ی معمول و رایج بوده است. به طور کلی، وجود تنوع در بخش‌هایی از معماری و بافت قلعه و کاربرد مصالح گوناگون در این قلعه، نشانگر این نکته است که این بنا در دوره‌های مختلف ساخته شده و طی سالیان، دخل و تصرفاتی در آن صورت گرفته است. مصالح عمده‌ی بکاررفته شامل آجر به ابعاد 22*2*5 و خشت به ابعاد 22*22*5 سانتی‌متر و نیز گچ و ... می‌باشد. این قلعه تا اوایل دهه 1360، محل مأوا و اسکان اهالی محل بوده است. بنابه نظر کارشناسان، پس از بازسازی و مرمت می‌توان این قلعه را به یکی از مکان‌های تاریخی و گردشگری تبدیل نمود. قرار گرفتن قلعه‌ی لک‌لک‌آشیان در محوطه‌ی تاریخی نیشابور کهن و همسایگی تپه تاریخی ترب‌آباد، اهمیت و جایگاه ویژه‌ای را برای این قلعه، به ارمغان آورده است. قلعه‌ی لک‌لک آشیان در تاریخ 12/04/1384 و به شماره‌ی 12062 در فهرست آثار ملی ایران، به ثبت رسیده است.

- فهرست منابع:

-- ارگنجی، حسن؛ صدیقی، فروه، «گزارش ثبتی قلعه لک لک آشیان نیشابور»، اداره کل میراث فرهنگی خراسان، معاونت پژوهشی، 1383.

-- پاپلی یزدی، محمدحسین، «فرهنگ آبادیها و مکانهای مذهبی کشور»، 1388، ص508.

-- «فرهنگ جغرافیایی ایران»، 1329، ج 9، ص 375.

- منبع:

-- «قلعه لکلک آشیان»، به کوشش ققنوس شرق، ابرشهر: دانشنامه نیشابور، آذر‌ماه 1391.